మంజీరా రచయితల సంఘం 40 ఏళ్ల ప్రస్థానం - షేక్ బాబా

 మంజీరా రచయితల సంఘం 40 ఏళ్ల ప్రస్థానం

అక్షరాన్ని ఆయుధంగా చేసుకుని... ప్రజా చైతన్యానికి బాటలు వేసిన నాలుగు దశాబ్దాల సాహిత్య ప్రయాణం

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో కొన్ని సంస్థలు కేవలం సాహిత్య కార్యకలాపాలకే పరిమితం కాకుండా, సమాజ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తూ ప్రజల పక్షాన నిలిచి తమదైన ముద్రను వేస్తాయి. అలాంటి సంస్థల్లో మంజీరా రచయితల సంఘం – మరసం ఒకటి.

ఒక ప్రాంతీయ సాహిత్య వేదికగా ప్రారంభమైన ఈ సంస్థ నాలుగు దశాబ్దాల కాలంలో కవిత్వం, కథ, పాట, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, సామాజిక చైతన్యం, తెలంగాణ అస్తిత్వ ఉద్యమం వంటి అనేక రంగాలతో మమేకమైంది. రచయితలను ఒక వేదికపైకి తీసుకురావడమే కాకుండా, సాహిత్యాన్ని ప్రజల జీవితాలతో అనుసంధానం చేస్తూ తన ప్రత్యేకమైన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించింది.

1986 జూలై 20న సిద్దిపేట కేంద్రంగా ప్రారంభమైన మంజీరా రచయితల సంఘం 2026 నాటికి 40 ఏళ్ల ప్రస్థానాన్ని పూర్తి చేసుకుంటోంది. ఈ నాలుగు దశాబ్దాలు సంస్థకే కాదు, తెలంగాణ సాహిత్య, సాంస్కృతిక చరిత్రలోనూ ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయం.

ఒక ఆలోచన నుంచి ఒక ఉద్యమంగా...

1980ల నాటి ఉమ్మడి మెదక్ జిల్లా సాహిత్య పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే, రచయితలు, కవులు తమ సృజనను వ్యక్తీకరించేందుకు ఒక సమగ్ర వేదిక అవసరం కనిపించింది. సాహిత్యాన్ని సమాజంతో అనుసంధానం చేయాలి, కొత్త రచయితలకు అవకాశాలు కల్పించాలి, ప్రజా సమస్యలపై రచయితలు స్పందించాలి అనే ఆలోచనల నేపథ్యంలో మంజీరా రచయితల సంఘం ఏర్పడింది.

1986 జూలై 20న సిద్దిపేటలో ఈ సంస్థకు శ్రీకారం చుట్టబడింది. డా. నందిని సిధారెడ్డి వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడిగా, కె. అంజయ్య కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ప్రముఖ కవి డా. సి. నారాయణరెడ్డి చేతుల మీదుగా సంస్థ ప్రారంభం కావడం దాని ప్రారంభ దశలోనే సాహిత్యరంగంలో పొందిన గుర్తింపును తెలియజేస్తుంది.

సంస్థకు “మంజీరా” అనే పేరు పెట్టడం కూడా ప్రతీకాత్మకమే. మంజీరా నది ఎలా నిరంతరం ప్రవహిస్తూ అనేక ప్రాంతాలకు జీవనాధారంగా నిలుస్తుందో, సాహిత్యం కూడా సమాజంలో నిరంతర ప్రవాహంలా కొనసాగుతూ ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేయాలనే భావన ఇందులో అంతర్లీనంగా కనిపిస్తుంది.

సాహిత్యం ప్రజల మధ్యకు...

మంజీరా రచయితల సంఘం ప్రారంభం నుంచే సాహిత్యాన్ని కేవలం పుస్తకాలకే పరిమితం చేయకూడదనే దృక్పథంతో పనిచేసింది.

రచయిత సమాజం నుంచి వేరుగా ఉండలేడు. ప్రజల జీవితాల్లో చోటుచేసుకునే మార్పులు, సమస్యలు, సంఘర్షణలు, ఆశలు, ఆకాంక్షలు రచయితను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఆ అనుభవాలు సాహిత్య రూపంలో తిరిగి సమాజానికి చేరాలి అనే భావనతో మరసం అనేక కార్యక్రమాలను చేపట్టింది.

కవితా సమావేశాలు, సాహిత్య చర్చలు, కవి సాయంత్రాలు, పుస్తకావిష్కరణలు, మైత్రి సమావేశాలు వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా రచయితలు, పాఠకులు, సాహిత్యాభిమానులను ఒకచోట చేర్చింది.

అంతేకాదు, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు సాహిత్యాన్ని, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేసింది. దీంతో సాహిత్యం పట్టణాలు, సభా వేదికలకే పరిమితం కాకుండా సాధారణ ప్రజల జీవితాలతో మమేకమైంది.

ప్రజా ఉద్యమాలతో మమేకమైన అక్షరం

మరసం ప్రస్థానంలో సామాజిక చైతన్య కార్యక్రమాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

సంపూర్ణ మధ్యనిషేధ ఉద్యమం, గుట్కా వ్యతిరేక చైతన్యం, మహిళా చైతన్యం, దళిత చైతన్యం వంటి అనేక అంశాలపై సంస్థ తన సాహిత్య, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించే ప్రయత్నం చేసింది.

సుమారు 50 గ్రామాల్లో సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు నిర్వహించినట్లు సంస్థ చరిత్రలో పేర్కొనబడింది.

ఇది మరసం ప్రత్యేకతను తెలియజేసే అంశం.

ఎందుకంటే ఒకవైపు కవిత్వం, కథ, పుస్తకాలు వంటి సాహిత్య ప్రక్రియలను ప్రోత్సహిస్తూనే, మరోవైపు సమాజంలో ఉన్న సమస్యలపై ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించడానికి సాంస్కృతిక రూపాలను వినియోగించింది.

అక్షరానికి ప్రజల గొంతును జోడించింది.

పాటకు సామాజిక సందేశాన్ని జోడించింది.

కవిత్వానికి ప్రశ్నించే స్వభావాన్ని జోడించింది.

తెలంగాణ అస్తిత్వం – సాహిత్య స్పందన

తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమం ఉధృతమైన కాలంలో తెలంగాణ అస్తిత్వం, భాష, సంస్కృతి, చరిత్ర, జీవన విధానం వంటి అంశాలు విస్తృతమైన చర్చకు వచ్చాయి.

ఈ పరిణామాల్లో తెలంగాణ సాహిత్యం కీలక పాత్ర పోషించింది.

తెలంగాణ భాషలోని ప్రత్యేకత...

పల్లె జీవితం...

కూలీలు, రైతుల అనుభవాలు...

బతుకమ్మ, బోనాలు వంటి సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలు...

తెలంగాణ చరిత్ర...

ప్రాంతీయ అసమానతలు...

ఇవన్నీ కవిత్వం, పాట, కథ, వ్యాసాల రూపంలో వ్యక్తమయ్యాయి.

మంజీరా రచయితల సంఘం కూడా ఈ సాహిత్య చైతన్య ప్రక్రియలో తన వంతు పాత్ర పోషించింది.

తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన ఉద్యమానికి సాహిత్య రంగం నుంచి వచ్చిన మద్దతు విస్తృతమైనది. ఈ నేపథ్యంలో రచయితలు, కవులు, గాయకులు, సాంస్కృతిక కార్యకర్తలను ఒక వేదికపైకి తీసుకురావడంలో మరసం కీలకంగా వ్యవహరించింది.

తెలంగాణ సాహిత్య చైతన్యానికి విస్తృత వేదికగా తెలంగాణ రచయితల వేదిక ఏర్పాటులో కూడా సంస్థ పాత్ర ప్రస్తావించదగినది.

పుస్తకాలు – నాలుగు దశాబ్దాల అక్షర జ్ఞాపకాలు

ఏ సాహిత్య సంస్థ చరిత్రను పరిశీలించినా దాని ప్రచురణలు అత్యంత ముఖ్యమైన ఆధారాలు.

మరసం నాలుగు దశాబ్దాల ప్రయాణంలో 40కి పైగా పుస్తకాలను ప్రచురించినట్లు సంస్థ వివరాలు చెబుతున్నాయి.

వీటిలో కవితా సంకలనాలు, పాటల సంకలనాలు, కథా సంకలనాలు, చారిత్రక రచనలు, సామాజిక అంశాలపై రచనలు వంటి అనేక ప్రక్రియలు ఉన్నాయి.

“మొగులైంది” ప్రపంచీకరణ ప్రభావాలపై నిరసన స్వరాన్ని ప్రతిబింబించిన కవితా సంకలనంగా నిలిచింది.

“ఎడుపాయలు” తెలంగాణ కవిత్వానికి సంబంధించిన సంకలనంగా ప్రాధాన్యత పొందింది.

“తెలంగాణ” తెలంగాణ ఉద్యమ పాటలను ఒకచోట చేర్చిన సంకలనంగా నిలిచింది.

“మెతుకు కథలు” మెదక్ ప్రాంత కథా సాహిత్యాన్ని పాఠకులకు పరిచయం చేసింది.

“ప్రజల మనిషి వట్టికోట” వంటి రచనలు తెలంగాణ సాహిత్య, సామాజిక చరిత్రలో ముఖ్యమైన వ్యక్తులపై అధ్యయనానికి దోహదపడ్డాయి.

అలాగే “పాటల యాది”, “సెలవింక”, “భైరాన్‌పల్లి పోరాట చరిత్ర”, “తెలంగాణలో శాతవాహనులు”, “ఆధునిక వ్యవసాయానికి ఆవలి వైపు” వంటి పలు రచనలు కూడా సంస్థ ప్రచురణలలో భాగమయ్యాయి.

ఈ పుస్తకాలు కేవలం ప్రచురణలు కాదు.

ఒక కాలాన్ని నమోదు చేసిన అక్షర పత్రాలు.

ఒక ప్రాంతపు సామాజిక అనుభవాలను భవిష్యత్ తరాలకు అందించే సాహిత్య వారసత్వం.

కొత్త తరానికి వేదిక

మరసం నాలుగు దశాబ్దాల ప్రస్థానంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం కొత్త రచయితలను ప్రోత్సహించడం.

సాహిత్యంలో ఇప్పటికే గుర్తింపు పొందిన రచయితలతో పాటు, కొత్తగా రాస్తున్న కవులు, కథకులు, పాటల రచయితలు, యువ సాహితీవేత్తలకు కూడా వేదిక కల్పించాల్సిన అవసరాన్ని సంస్థ గుర్తించింది.

కవి సాయంత్రాలు, సాహిత్య సమావేశాలు, చర్చా కార్యక్రమాలు, కార్యశాలలు వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా కొత్త తరాన్ని సాహిత్యంతో అనుసంధానం చేసే ప్రయత్నం కొనసాగింది.

ఒక కొత్త రచయితకు పుస్తకం ప్రచురించడం కంటే ముందుగా అవసరమయ్యేది ఒక వేదిక.

తన రచనను వినిపించే అవకాశం.

తన ఆలోచనను చర్చించే అవకాశం.

తనకంటే ముందున్న రచయితల నుంచి నేర్చుకునే అవకాశం.

అలాంటి సాహిత్య వాతావరణాన్ని కల్పించడంలో మరసం తనదైన పాత్ర పోషించింది.

కాలంతో పాటు మారిన మరసం

1986లో సంస్థ ప్రారంభమైనప్పుడు డిజిటల్ మీడియా లేదు.

సోషల్ మీడియా లేదు.

YouTube లేదు.

స్మార్ట్‌ఫోన్ లేదు.

సాహిత్యాన్ని ప్రజలకు చేరవేయడానికి ప్రధానంగా పుస్తకాలు, పత్రికలు, సభలు, ఆడియో కార్యక్రమాలు వంటి మార్గాలే ఉండేవి.

కానీ కాలం మారింది.

సాంకేతికత మారింది.

మరసం కూడా కొత్త మాధ్యమాలను స్వీకరించింది.

“శివారెడ్డి కవిత”, “జలపాతాలు”, “నాగేటి సాల్లల్ల” వంటి ఆడియో కార్యక్రమాలతో పాటు “కవిదృశ్యం” వంటి వీడియో ప్రయత్నాలు సాహిత్యాన్ని కొత్త రూపాల్లో ప్రజలకు అందించే ప్రయత్నాలకు ఉదాహరణలుగా నిలిచాయి.

నేడు డిజిటల్ మాధ్యమాలు సాహిత్య ప్రచారంలో కీలకంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో మరసం కూడా తన కార్యకలాపాలను డిజిటల్ ప్రపంచానికి అనుసంధానిస్తోంది.

40 ఏళ్ల ప్రస్థానం – ఒక సంస్థకే కాదు, ఒక సాహిత్య తరానికి చెందిన చరిత్ర

మంజీరా రచయితల సంఘం 40 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని ఒక సంస్థ చరిత్రగా మాత్రమే చూడటం సరైంది కాదు.

ఇది ఒక సాహిత్య తరానికి చెందిన చరిత్ర.

ఒక ప్రాంతపు సామాజిక పరిణామాల చరిత్ర.

తెలంగాణ సాంస్కృతిక చైతన్య చరిత్రలో ఒక భాగం.

ఈ నాలుగు దశాబ్దాల్లో ఎన్నో తరాల రచయితలు ఈ వేదికతో అనుబంధమయ్యారు.

ఎన్నో కవితలు పుట్టాయి.

ఎన్నో పాటలు ప్రజల్లోకి వెళ్లాయి.

ఎన్నో పుస్తకాలు వెలువడ్డాయి.

ఎన్నో చర్చలు జరిగాయి.

ఎన్నో కొత్త రచయితలు పరిచయమయ్యారు.

ఎన్నో సామాజిక సమస్యలు సాహిత్య చర్చకు వచ్చాయి.

ఈ సమష్టి కృషే మరసం 40 ఏళ్ల ప్రస్థానానికి అసలు బలం.

40 ఏళ్ల తర్వాత... ఇక ముందుకు?

నలభై సంవత్సరాల ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం ఒక గొప్ప మైలురాయి.

కానీ అదే సమయంలో అది కొత్త బాధ్యతలను కూడా ముందుకు తెస్తుంది.

ప్రస్తుత తరం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు భిన్నంగా ఉన్నాయి.

సాంకేతికత వేగంగా మారుతోంది.

చదవడం, రాయడం, ప్రచురించడం వంటి సాహిత్య ప్రక్రియలు కొత్త రూపాలను సంతరించుకుంటున్నాయి.

యువతలో సాహిత్య ఆసక్తిని పెంచడం...

తెలుగు భాషను డిజిటల్ ప్రపంచంలో మరింత బలోపేతం చేయడం...

కొత్త రచయితలకు శిక్షణ, ప్రోత్సాహం అందించడం...

పాత సాహిత్యాన్ని డిజిటలైజ్ చేసి భవిష్యత్ తరాలకు అందించడం...

తెలంగాణ ప్రాంతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, జానపద సంపదను నమోదు చేయడం...

సాహిత్యాన్ని ప్రజల జీవితాలతో మరింతగా అనుసంధానం చేయడం...

ఇవన్నీ రాబోయే కాలంలో మరసం ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన ముఖ్యమైన అంశాలుగా నిలుస్తాయి.

మంజీరా ప్రవాహం కొనసాగాలి...

నలభై ఏళ్ల క్రితం సిద్దిపేటలో ప్రారంభమైన ఒక సాహిత్య ప్రయాణం...

నేడు నాలుగు దశాబ్దాల చరిత్రగా మారింది.

ఆ ప్రయాణంలో విజయాలు ఉన్నాయి.

విమర్శలు ఉండవచ్చు.

మార్పులు ఉన్నాయి.

తరాల మార్పు ఉంది.

మాధ్యమాల మార్పు ఉంది.

కానీ ఒక విషయం మాత్రం నిరంతరం కొనసాగింది.

అక్షరంపై నమ్మకం.

సాహిత్యం సమాజాన్ని ప్రభావితం చేయగలదనే విశ్వాసం.

రచయిత ప్రజల పక్షాన నిలబడగలడనే నమ్మకం.

కవిత్వం ప్రశ్నించగలదనే ధైర్యం.

పాట ప్రజలను కదిలించగలదనే విశ్వాసం.

అందుకే...

మంజీరా రచయితల సంఘం 40 ఏళ్ల ప్రస్థానం ఒక ముగింపు కాదు.

ఇది మరో కొత్త అధ్యాయానికి ఆరంభం.

గత నాలుగు దశాబ్దాల అనుభవాన్ని వెంట తీసుకుని...

కొత్త తరాన్ని కలుపుకుని...

కొత్త మాధ్యమాలను స్వీకరించి...

కొత్త ఆలోచనలకు వేదికగా మారుతూ...

మరసం మరింత ముందుకు సాగాల్సిన సమయం ఇది.

మంజీరా నది ప్రవాహం ఆగదు.

అలాగే...

మంజీరా రచయితల సంఘం అక్షర ప్రవాహం కూడా ఆగకూడదు.

అక్షరం ప్రజల గొంతుకగా నిలవాలి.

సాహిత్యం సమాజానికి అద్దంగా ఉండాలి.

కొత్త తరానికి స్ఫూర్తిగా నిలవాలి.

తెలుగు భాషకు బలమైన భవిష్యత్తును నిర్మించాలి.

మంజీరా రచయితల సంఘం 40 ఏళ్ల సాహిత్య ప్రస్థానానికి హృదయపూర్వక అభినందనలు.

1986 – 2026

నాలుగు దశాబ్దాల అక్షర ప్రయాణం...

మరింత ముందుకు సాగే మంజీరా సాహిత్య ప్రవాహం.

....మీతోపాటు ప్రయాణం చేసిన,చేస్తున్న మీ మిత్రుడు షేక్ బాబా, తెలంగాణ ఉద్యమ గాయకులు.9550463020.